Sign in
Sport

Kuki bamwe bavuga “football” abandi bakavuga “soccer”? Amateka y’ijambo akomeje guteza impaka

18 July 2026 · 2 min read
29 d ago
17 views
Kuki bamwe bavuga “football” abandi bakavuga “soccer”? Amateka y’ijambo akomeje guteza impaka

Iyo wumvise umuntu avuga ati “nkina football”, benshi bahita bumva umupira w’amaguru. Ariko mu bice bimwe by’Isi, iryo jambo rishobora gutera urujijo, kuko hari abavuga “soccer” kugira ngo batandukanye uwo mukino n’indi mikino nayo yitwa football. Iyi mpaka imaze imyaka myinshi, ariko amateka yayo agaragaza ko atari ikibazo cy’izina gusa, ahubwo ari urugendo rwerekana uko umupira w’amaguru wakwirakwiye ku Isi ndetse n’uko indimi n’umuco byagiye bigira uruhare mu kuwita amazina atandukanye. Ijambo “football” ryaturutse he? Mu myaka ya kera mu Bwongereza, imikino myinshi yakinirwaga ahantu ha…

tandukanye yari izwi nka football. Iri jambo ntiryavugaga ko umukinnyi yakoreshaga amaguru gusa, ahubwo ryavugaga ko umukino wakinirwaga ku maguru (on foot) utandukanye n’imikino yakinirwaga ku mafarasi yari ikunzwe n’abakire. Mu kinyejana cya 19, amashuri akomeye n’amakipe yo mu Bwongereza yari afite uburyo butandukanye bwo gukina football. Hari aho bemereraga gukoresha amaboko, ahandi bagashyira imbere gukoresha amaguru. Ibi byateje ikibazo gikomeye: ikipe imwe yashoboraga gutumira indi ngo bakine football, ariko bagasanga buri ruhande rufite amategeko atandukanye. Ni gute habayeho umupira w’amaguru tuzi uyu munsi? Mu myaka ya 1860, ni bwo hashyizweho amategeko mashya y’umukino wa Association Football, aho gukoresha amaboko byari bibujijwe ku bakinnyi bo hanze uretse umuzamu. Uyu ni wo mukino waje gukwira ku Isi hose, ukazwi uyu munsi nk’umupira w’amaguru (football). Ariko kugira ngo bawutandukanye n’indi mikino yari ikiri kwitwa football, abanyeshuri b’Abongereza batangiye gukoresha ijambo “soccer”, rikomoka ku ijambo “Association”. Bityo “soccer” ntabwo ari ijambo ryahimbwe muri Amerika nk’uko bamwe babitekereza, ahubwo ryatangiriye mu Bwongereza. Kuki mu Rwanda no mu bihugu byinshi bavuga football? Mu bihugu byinshi birimo u Rwanda, u Bwongereza, Espagne, u Bufaransa n’u Budage, umupira w’amaguru ni wo mukino wiganje cyane ku buryo iyo umuntu avuze football, nta rujijo rubaho. Abantu bahita bumva umukino uhuza amakipe abiri, buri rimwe rigizwe n’abakinnyi 11 barimo umuzamu, bagaharanira gutsinda ibitego bakoresheje umupira uzenguruka ku kibuga. Kuki ahandi bavuga soccer? Mu bihugu nka Australia, Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Canada, Ireland, Afurika y’Epfo, New Zealand n’u Buyapani, ijambo “soccer” rikomeje gukoreshwa kubera ko hari indi mikino ifite izina rya football. Urugero, muri Australia hari Australian Rules Football (AFL), naho muri Amerika hakaba American Football. Iyo umuntu avuze “football” muri ibyo bihugu, bishobora kutumvikana neza uwo mukino aba avuga. Ni yo mpamvu bakoresha “soccer” kugira ngo berekane ko bavuga umupira w’amaguru wo ku kibuga. Ese ni irihe zina rikwiye? Nta zina rimwe ryemewe ku Isi yose. “Football” ni ryo zina ryakoreshejwe cyane ku rwego mpuzamahanga, ariko “soccer” na ryo rifite amateka yaryo kandi ntirivuze ko ari izina ritari ryo. Ahubwo aya mazina yombi agaragaza uburyo umupira w’amaguru wagiye ugira umwanya mu mico itandukanye ku Isi. Kuri miliyoni z’abafana, izina si ryo ry’ingenzi. Icy’ingenzi ni amarangamutima, amarushanwa n’urukundo rw’umukino watumye abantu bo mu bihugu bitandukanye bahurira ku kintu kimwe: umupira w’amaguru.

#Sport
About the author

The author's name and contact details are members-only.

Sign inCreate account

Les articles publiés par les utilisateurs engagent uniquement leurs auteurs. YEGOB n’est pas responsable des opinions, informations ou contenus publiés par les utilisateurs. Si un contenu porte atteinte à vos droits ou enfreint la loi, contactez-nous : nous l’examinerons et, si nécessaire, le supprimerons dans les meilleurs délais.

Commentaires 0

Connecte-toi to leave a comment.

No comments yet. Be the first.

Latest news